NEDEN İYİ BİR İÇ MEKAN İKLİMİ YARATILMALIDIR

Deneyimli iç mekan iklimi

Kişiler iklimi termal konforumuzu etkileyen birçok faktörün ortak bir hareketi olarak yaşarlar:
• Aktivite düzeyi, vücudun ısı üretimi
• Giysilerin termal direnci
• Ortamın hava sıcaklığı
• Çevre yüzeylerin sıcaklığı
• Havanın görece hızı
• Havanın görece nemi

Profesör P O Fanger’e göre ideal iç mekan iklimine kişiler termal konforu algıladıklarında, yani bir kişi termal olarak nötr olduğunda ulaşılmaktadır. Ancak bir iklimlendirme sistemi yardımıyla iyi bir iklim yaratırken her zaman karşı karşıya kaldığınız sorunlardan biri kişilerin iklimi farklı algılamalarıdır.

Ne kadar başarılı olsanız da yaklaşık %5’lik kesim mutsuz olacaktır. Memnun olmayanların yüzdesi ortalama kişinin en ideal sıcaklığından her sapma derecesinde artacaktır.

Şekil 1 sıcaklık ortalama ideal sıcaklıktan saptığında memnun olmayanların yüzdesini gösterir.

Performans düzeyleri
İdeal iç mekan olarak düşündüğümüz kişiden kişiye her zaman özeldir ve çalışmalar performans düzeylerinin kişinin algısına bağlıdır ve çalışmalar performans düzeylerinin kişinin algısına bağlı olduğunu göstermektedir. Statens Institut för Byggforskning (SIB) Araştırma enstitüsünde geçirdiği zaman içinde David Wyon kişiler üzerine farklı iş durumlarında bir dizi çalışma yapmıştır.

Şekil 2 ideal sıcaklıktan sapmanın önemli olduğunu göstermiştir.  İdealden çok küçük derece sapmalardan sonra bile etkinlikte bir azalma kaydedebilirsiniz. Bu, iç mekan iklimlendirme yatırımının ne anlama geldiğine ilişkin bir hesap yapmanın mümkün olduğu ve bunu yaparak konfor algısının yalnızca olumlu olmakla kalmayıp etkili de olacağı anlamına gelmektedir.
 
Şekil 1.Termal konfor algısının (PMV= Öngörülen Ortalama Oy) bir fonksiyonu olarak Beklenen memnun olmayan yüzdesi (PPD =Öngörülen Memnun olmayan Yüzdesi).
-2 = soğuk
-1 = hafif soğuk
±0 = nötr
+1 = hafif ılık
+2 = sıcak

Şekil 2.İdeal sıcaklıktan sapmanın bir fonksiyonu olarak etkinlik.

Standart bir ofiste ısıtma ve soğutma ihtiyacı

Aşağıda bir ofiste termal dengeyi gösteren bir örnek yeralmaktadır. Oda, U-değeri yaklaşık 1.3 W/m2, K olan enerji camlı pencerelere sahiptir. Şekil 3 bugün normalde ofisinizdeki ayrı ısı kaynaklarına bağlı olarak odada ısıtma ve soğutma gereksinimleri arasındaki ilişkinin nasıl değiştiğini gösterir.

Kişi yaklaşık 100 W yayar. Işık yakıldığında 120 W daha ilave olur. Kişi, aydınlatma, bilgisayar ve güneş dahil edildiğince yük miktarları odada yaklaşık 650 W’ye ulaşır. –18°C’lik dış mekan sıcaklığında odadaki dış duvarlardan, pencere, vs.’den ısı kayıpları odanın binada nerede yeraldığına bağlı olarak yaklaşık 180 W ila 300 W arasındadır. En yüksek değerler köşe odayla ilgilidir. Buna göre odanın soğutma gereksinimi dışarıdaki sıcaklık -18°C olsa dahi her durumda odanın ısıtma ihtiyacından hemen her zaman yüksektir.

İyi bir çalışma ortamı yaratmak için konforlu soğutma şart mıdır ?

Evet, aşağıdaki örneklerle bunu Swegon’da iddia ediyoruz.

ŞARTLAR
Çalışma ortamı:	Ofis
Performans düzeyleri:	25ºC’ye kadar %100, bunun üzerinde ºC başına %10’luk bir azalma
Bina:	Beton kirişli ve tuğla cepheli ağır yapı
Hava-bazlı soğutmalı havalandırma	Yaz boyunca gecede çalışan 4 l/s m2
Su-bazlı soğutmalı havalandırma	1.5 l/s m2
Fan verimi:	50%
Soğutma şartı:	35 W/m2
Maaş maliyetleri	Sabit maliyetleri karşılayacak olan kayıp yüzde ödeneği dahil saat ve çalışan başına 350 SEK
Eşdeğer çalışma süresi:	700 s/yıl
Elektrik fiyatı:	0.8 SEK/kWs

Ürün kaybının sonucu olarak maliyet

Üretim kaybına bağlı olarak maliyet yıl ve çalışan başına 6,160 SEK olacaktır.  İkincil alanlar dahil her çalışan 20 m2 yer kaplıyorsa bu yıllık yaklaşık 310 SEK/m2’lik bir maliyete yol açmaktadır.

Bu yatırım ve yıllık işletim masraflarına göre ayarlanmalıdır.

Konforlu soğutma sistemi kurma yatırım maliyeti

Odanın soğutulması dahil konforlu soğutma için normal yatırım maliyeti 700-800 SEK/m2 ofis alanı tutarındadır.

Görece basit yeniden ödeme hesaplarına dayanarak geri ödeme dönemi çalışanlar için iyi bir iç mekan iklimlendirme yatırımı için yaklaşık 3 yıl olacaktır.

İşletme maliyeti

Konforlu soğutma için ilave işletme maliyeti yılda 8.60 SEK/m2’dir.
Konforlu soğutmada alt hava akımı tasarrufu yılda yaklaşık 31 SEK/m2 olacaktır. Sonuç olarak 2.5 l/s m2 'lik akım düşüşü fanların işletme maliyetini azaltır böylece iyi bir marjla soğutma tesisatının işletme maliyeti karşılanır.

Şekil 3. Standart ofiste termal denge.

A = Güneş
B = PC
C = Aydınlatma, 120 W
D = İnsan, 100 W
E = Aktarma